Irritatie op het werk

Irritatie op het werk komt vaker voor dan veel professionals denken. In gesprekken met professionals en leidinggevenden blijkt dat frustratie over collega’s vaak een diepere laag heeft.

“Hoe ga ik om met domme mensen?”

Het is een vraag die opvallend vaak in mijn coachkamer wordt gesteld. Soms letterlijk zo geformuleerd, soms in mildere varianten. Dan gaat het over collega’s die incapabel zouden zijn, leidinggevenden die geen besluiten nemen, mensen die drammerig zijn, passief blijven of overal doorheen praten.

Iedere professional die een tijd in organisaties werkt, herkent dat gevoel. Er is bijna altijd wel iemand die op een manier werkt of communiceert die energie kost. Iemand waarvan je denkt: hoe kan dit nou zo ingewikkeld zijn?

Toch blijkt in coaching dat er onder die irritatie vaak een andere vraag schuilgaat. Een vraag die veel interessanter is om te onderzoeken.

Niet: hoe verander ik die ander?

Maar: waarom raakt dit gedrag mij zo?

Volgens loopbaancoach en NOBCO-senior practitioner Nico van Rossum ontstaat irritatie op het werk zelden alleen door het gedrag van collega’s. Veel vaker raakt dat gedrag een eigen verwachting, norm of behoefte. En precies daar ontstaat ruimte om de dynamiek beter te begrijpen.

Waarom irriteren sommige collega’s ons zo sterk?

In organisaties werken mensen met verschillende werkstijlen, tempo’s en persoonlijkheden samen. Dat is logisch, maar in de praktijk botsen die verschillen regelmatig.

De ene professional werkt snel en direct, de ander wil eerst alle informatie verzamelen. Sommige mensen zoeken harmonie, terwijl anderen juist de discussie opzoeken. De één communiceert kort en doelgericht, de ander denkt hardop en heeft meer woorden nodig om tot een conclusie te komen. Wanneer die stijlen botsen, ontstaat irritatie. Niet omdat iemand per se incompetent is, maar omdat twee manieren van werken elkaar raken.

In mijn coachpraktijk zie ik bijvoorbeeld regelmatig professionals die zich enorm storen aan collega’s die volgens hen “te langzaam” zijn. Wanneer we dat verder onderzoeken blijkt vaak dat snelheid voor hen gelijk staat aan professionaliteit. Als iemand lang nadenkt of aarzelt, voelt dat al snel als inefficiënt. Voor die andere collega kan bedachtzaamheid juist een teken van zorgvuldigheid zijn. Wat voor de één logisch voelt, kan voor de ander frustrerend zijn.

Wat zegt irritatie op het werk over jezelf?

Irritatie op het werk lijkt vaak te gaan over de ander, maar zegt eigenlijk ook iets over jezelf. Gedrag van collega’s raakt namelijk vaak een eigen verwachting of behoefte die al in de vroege jeugd is ontstaan. Maar vaak naar het onderbewuste is gezakt. Denk bijvoorbeeld aan behoeften zoals:

• controle

• erkenning

• autonomie

• snelheid

• harmonie

• duidelijkheid

Wanneer iemand op een manier werkt die haaks staat op zo’n behoefte, ontstaat spanning. Die spanning vertalen we vervolgens vaak naar een oordeel over de ander. Maar zodra je onderzoekt wat er precies geraakt wordt, verandert de situatie. Dan verschuift de vraag van “wat doet die ander fout?” naar “wat gebeurt hier eigenlijk bij mij?”.

Wie alleen naar de ander kijkt, blijft meestal hangen in irritatie. Wie ook naar zichzelf kijkt, krijgt invloed.

Waarom proberen we eerst de ander te veranderen?

Wanneer irritatie ontstaat, is de eerste reflex vaak om de ander te corrigeren. We proberen het gesprek te sturen, geven feedback of trekken ons terug uit samenwerking.

Toch werkt dat lang niet altijd. Dat komt omdat irritatie vaak voortkomt uit impliciete verwachtingen. We verwachten bijvoorbeeld dat iemand dezelfde snelheid heeft als wij, dezelfde verantwoordelijkheidsgevoelens of dezelfde manier van communiceren. Wanneer dat niet gebeurt, voelt het alsof de ander “fout” zit. Maar die verwachting is meestal nooit expliciet gemaakt. Daarom helpt het vaak om eerst te onderzoeken welke norm of verwachting bij jezelf actief is. Zodra die duidelijk wordt, ontstaat er meer keuzevrijheid in hoe je reageert.

Wat gebeurt er in coaching wanneer we naar irritatie kijken?

In coaching verschuift de focus daarom vaak vrij snel. Niet alleen naar het gedrag van de ander, maar naar de dynamiek die ontstaat tussen mensen. En van ook war die bij jou vandaag komt.

Een professional vertelde mij bijvoorbeeld dat een collega hem compleet uit balans kon brengen tijdens vergaderingen. Die collega stelde voortdurend vragen en leek alles te vertragen. Tijdens coaching ontdekten we dat de irritatie vooral ontstond omdat deze professional zichzelf sterk identificeerde met voortgang en efficiëntie. Voor hem was tempo een belangrijk onderdeel van zijn professionele identiteit. De collega die vragen stelde werkte juist analytisch en wilde risico’s voorkomen. Toen dat duidelijk werd, veranderde zijn houding. De irritatie verdween niet volledig, maar hij kreeg er wel meer grip op. Irritatie op het werk gaat zelden alleen over gedrag van anderen; meestal wordt er een eigen verwachting of norm geraakt.

Hoe kun je anders omgaan met lastige collega’s?

Wanneer iemand je structureel frustreert, helpt het om eerst helder te krijgen wat er precies gebeurt. In plaats van te blijven hangen in een algemeen oordeel over de ander, kun je jezelf een paar vragen stellen. Bijvoorbeeld:

• welk gedrag van deze persoon stoort mij precies?

• welke verwachting zit daaronder?

• welke behoefte van mij wordt hier geraakt?

Door dat soort vragen ontstaat vaak een ander perspectief. Je ziet dan niet alleen de ander, maar ook je eigen rol in de dynamiek.

Professionals groeien namelijk zelden doordat collega’s ineens veranderen. Groei ontstaat vaker doordat iemand zichzelf beter begrijpt in lastige interacties. En geheimpje: in elke werk situatie, ook bij andere werkgevers, kom je dezelfde types tegen.

Wanneer helpt coaching bij frustratie op het werk?

Irritatie in samenwerking hoort bij professionele ontwikkeling. Verschillende persoonlijkheden, belangen en werkstijlen maken samenwerking soms ingewikkeld. Toch kan het moment komen waarop die dynamiek structureel energie kost. Wanneer irritatie blijft terugkomen, kan het waardevol zijn om samen te onderzoeken wat er werkelijk speelt.

In coaching wordt gekeken naar patronen, verwachtingen en interacties. Vaak ontstaat daardoor meer helderheid over wat iemand nodig heeft om steviger en effectiever in samenwerking te staan.

Vanuit mijn coachpraktijk in Wapenveld begeleid ik professionals en leidinggevenden die vastlopen in werkdynamiek, loopbaanvragen of stress. Veel cliënten komen uit organisaties in onder andere Zwolle, Apeldoorn en Deventer.

Soms begint dat gesprek met een eenvoudige vraag: Waarom irriteren bepaalde mensen mij eigenlijk zo? En juist achter die vraag ligt vaak meer inzicht dan je vooraf verwacht.

Klikt deze dynamiek je bekend in de oren, en wil je er nu echt af van irritatie op het werk? Je bent welkom om het samen eens verder te verkennen. Plan hier een vrijblijvende call.